ශ්රී ලංකාවේ අතිශය පූජනීය සහ ඓතිහාසික ස්ථාන ගැන සොයා ගන්න. ශ්රී ලාංකික බෞද්ධ උරුමයේ හදවත වූ මෙම ස්ථාන ඔබේ ආධ්යාත්මික ගමනට ශ්රේෂ්ඨ ගමනාන්ත වේ.
ශ්රී ලංකාවේ ඇති අතිශය පූජනීය සහ ඓතිහාසික ස්ථාන ගැන සොයා ගන්න. ලෝකවාසී බෞද්ධ ජනතාව ගෞරවාදරයෙන් හා භක්තියෙන් නිතර වන්දනා කරන මෙම පූජනීය ස්ථාන ඔබේ ආධ්යාත්මික ගමනට මහත් රුකුලක් වනු ඇත.
රුවන්වැලි මහා සෑය යනු ශ්රී ලංකාවේ අනුරාධපුරයේ පිහිටි ලෝකවාසී බෞද්ධ ජනතාවගේ මුදුන්මල්කඩ ලෙස සැලකෙන අතිශය පූජනීය ස්තූපයකි. ක්රිස්තු පූර්ව 140 දී දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් ඉදිකිරීම ආරම්භ කළ, ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධාතූන් ද්රෝණයක් නිදන් කර ඇති මෙය ලෝකයේ ඇති ශ්රේෂ්ඨතම ස්ථාපත්ය කෘතිවලින් එකකි.
ජය ශ්රී මහා බෝධිය ලෝකයේ ඇති රෝපණ දිනය සහිත ජීවත් ඉතිහාසකරු ගසෙකි. ක්රිස්තු පූර්ව 288 දී සිටා ඇති මෙය, ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ බෝධීන් ලැබූ ඉන්දියාවේ ජය ශ්රී මහා බෝ ගසේ දකුණු ශාඛාව ලෙස ශ්රී ලංකාවේ රෝපණය කෙරිණ. ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ ශ්රද්ධාවේ සජීවී සාක්ෂිය වූ මෙය ලෝකයේ ඇති ශ්රේෂ්ඨතම ශාකයක් ලෙස ද සැලකේ.
ථූපාරාමය ශ්රී ලංකාවේ ඉදිකළ ප්රථම ස්තූපය ලෙස ඉතිහාසය සනාථ කරයි. ක්රිස්තු පූර්ව 3 වන සියවසේ දේවානම්පිය තිස්ස රජතුමා විසින් ඉදිකළ, බෝ ගසේ ශාඛාව ශ්රී ලංකාවට ගෙනා ශ්රේෂ්ඨ සිදුවීම සනිටුහන් කිරීමට ද්රෝන ස්ථූපය ලෙසද හැඳින්වෙන ඒ ස්තූපය ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දකුණු ගිය් ඇට ධාතු නිදන් ගබඩා කරයි.
ලෝවාමහාපාය හෙවත් "බ්රේසන් පැලස්" (Brazen Palace) ලෙස ද හැඳින්වෙන ඒ ප්රාසාදය දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් මහා සංඝ රත්නය වෙනුවෙන් ඉදිකළ ශ්රේෂ්ඨ ගොඩනැගිල්ලකි. කිලෝ 1600 ක පමණ ලෝ (ලෙලිස) වහළක් සහිත, මහල් 9 කින් සමන්විත, ශ්රේෂ්ඨ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයෙන් ඉදිකළ, ස්ථම්භ 1000 ක ප්රාසාදයකි. දැනට ඉතිරිව ඇත්තේ ග්රැනයිට් ශිලා ස්ථම්භ 1600 ක් පමණ ය.
අභයගිරි දාගැබ ශ්රී ලංකාවේ ඉදිකළ ස්තූපවල දෙවන ස්ථානය ලෙස ද, ලෝකයේ ඉදිකළ ස්ථාපත්ය නිර්මාණ ශ්රේෂ්ඨවල හතරවන ස්ථානය ලෙස ද ගෞරව ලබයි. ක්රිස්තු පූර්ව 1 වන සියවසේ වළගම්බා රජතුමා විසින් ඉදිකළ ඒ ස්තූපය, ලෝකයේ ඇති ගිණිකොණ ස්ථාපත්ය විශ්මයකි. වරක් ඔවුන් ගේ ඉහළ 113 මීටර් (372 ft) ක් ද ළඟා විය.
ජේතවනාරාමය ශ්රී ලංකාව ඉදිකළ ස්තූපවල ලොකුම ලෙස ගෞරව ලැබ, ක්රි.ව. 3 වන සියවසේ මහාසේන රජතුමා විසින් ඉදිකෙරිණ. ශ්රේෂ්ඨ ගඩොල් නිර්මාණ ශිල්පයෙන් නිර්මිත, ශ්රේෂ්ඨ අතීතයේ ලෝකයේ ඇති ඉතිරි ශ්රේෂ්ඨ ස්ථාපත්ය ශිල්පවලින් ඒ ස්ථාපත්ය ශිල්පය ශ්රේෂ්ඨ ස්ථානය ලබා ගත්තේය. ගොඩනැගීම සම්පූර්ණ කළ විට, ඔවුන් ගේ ශිඛරය 122 m (400 ft) ඉක්ම ගොස් ඇත.
මිරිසවැටි ස්තූපය දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් ඉදිකළ ප්රථම ස්තූපය ලෙස ඉතිහාසය සනාථ කරයි. දුටුගැමුණු රජතුමා රාජ්ය ශ්රේෂ්ඨ බලයේ "ශ්රේෂ්ඨ රාජ්ය ශ්රේෂ්ඨ" බලය ගෙන ආ ශ්රේෂ්ඨ සිදුවීම සනිටුහන් කිරීමට ඒ ස්ථාපත්ය ශිල්පය ඉදිකෙරිණ. ශ්රී ලාංකිකයන් ගේ ජීවිතයේ ශ්රේෂ්ඨ ස්ථානය ලෙස ද ශ්රේෂ්ඨ ශිල්ප ශ්රේෂ්ඨ ශ්රේෂ්ඨ ශ්රේෂ්ඨ.
අනුරාධපුර පූජා නගරයේ පිහිටා ඇති ලංකාරාමය, ශ්රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාවගේ පූජනීයත්වයට පාත්ර වූ අටමස්ථානවලින් එකක් ලෙස සැලකෙන ඉතා වැදගත් ඓතිහාසික ස්ථානයකි.
මෙම පුදබිම පිළිබඳ වැදගත් කරුණු කිහිපයක් පහතින් දැක්වේ:
ඉදිකිරීම: ලංකාරාම ස්තූපය ක්රිස්තු පූර්ව පළමුවන සියවසේදී (ක්රි.පූ. 89-77) වළගම්බා රජු (වට්ටගාමිණී අභය රජු) විසින් ඉදිකරන ලද්දකි. රජුට සැඟවී සිටීමට උපකාර කළ "සිලාසොබ්භ" නැමැති තෙරුන් වහන්සේට කෘතගුණ සැලකීමක් ලෙස මෙය ඉදිකළ බව ජනප්රවාදයේ සඳහන් වේ.
පැරණි නම: අතීතයේදී මෙම චෛත්යය "සිලාසොබ්භ ඛණ්ඩක චේතිය" (ගල්හෙබකඩ) යන නමින් හඳුන්වා ඇත.
වාස්තු විද්යාත්මක ලක්ෂණ: ලංකාරාමයේ දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂීම ලක්ෂණය වන්නේ චෛත්යය වටා ඉදිකර ඇති වටදාගෙයයි. චෛත්යය වටා වෘත්තාකාරව පිහිටුවා ඇති කැටයම් රහිත ගල් කණු පේළි කිහිපයක් අදටත් දැකගත හැකිය. ඉන් පැහැදිලි වන්නේ අතීතයේදී මෙම ස්තූපය ආවරණය කරමින් විශාල පියස්සක් තිබූ බවයි.
වර්තමාන තත්ත්වය: මුල් යුගයේදී මෙම ස්තූපය කුමන හැඩයකින් යුක්ත වූයේදැයි නිශ්චිතව කිව නොහැකි වුවත්, පසුකාලීනව කරන ලද ප්රතිසංස්කරණ හේතුවෙන් අද වන විට එය ඝණ්ඨාකාර හැඩයෙන් (ඝණ්ඨාරයක හැඩය) යුක්ත වේ.
මෙය අනුරාධපුරයේ ඇති අනෙකුත් දැවැන්ත ස්තූප තරම් විශාල නොවුණත්, එහි ඇති කලාත්මක වටදාගෙය හේතුවෙන් එය විශේෂ වාස්තු විද්යාත්මක වටිනාකමකින් යුක්ත වේ.
